Το άσθμα ορίζεται ως ένας παροξυσμός δυσκολίας στην αναπνοή με επίπονη εκπνοή που συχνά συνοδεύεται από σφυριχτή αναπνοή, βήχα και βλέννα. Οι κρίσεις άσθματος προκαλούνται από έναν συνδυασμό πολλαπλών παραγόντων.
Πυροδοτούνται κυρίως από μια υπερβολική αντίδραση σε αλλεργιογόνα υλικά αλλά μπορεί να συμβούν και χωρίς αυτά. Συχνά αλλά όχι πάντα, η κρίση συνοδεύεται από μια μεταβολή και πρήξιμο της βρογχικής επένδυσης και αυξημένη έκκριση βλέννας στις αναπνευστικές οδούς. Το κρίσιμο στοιχείο είναι η χρόνια συστολή των μικρότερων βρόγχων που προκαλείται από τη σύσπαση των λείων μυών τους.
Γνωρίζουμε ότι η συμπαθητική διέγερση κατά την εισπνοή προκαλεί την διεύρυνση των αναπνευστικών οδών λόγω της χαλάρωσης των λείων βρογχικών μυών ενώ τα παρασυμπαθητικά νεύρα προκαλούν την συστολή των μυών κατά την εκπνοή. Κάτω από υγιείς συνθήκες, αυτό βοηθά την εκπνοή. Όμως σε περίπτωση αυτονομικής δυσλειτουργίας, η υποκείμενη χρόνια παρασυμπαθητικοτονία επιφέρει, με το χρόνο, μεγάλη ένταση στους βρογχικούς μύες.
Κλινικές μελέτες αποδεικνύουν ότι η χρόνια φλεγμονή των βρογχικών βλεννογόνων μεμβρανών δημιουργεί τις προϋποθέσεις για την ανάπτυξη του άσθματος. Οπότε, η θεραπεία περιλαμβάνει τη χρήση αντι-φλεγμονωδών φαρμάκων.
Παλμός του ΑΝΣ
Ο Robert A. Dew αναγάγει το άσθμα στη θεμελιώδη παρουσία της μυϊκής θωράκισης στο στήθος – μια σύσπαση με την έννοια της χρόνιας συμπαθητικοτονίας που προκαλείται από εξωτερικό ή εσωτερικό στρες. Περαιτέρω αύξηση του στρες οδηγεί στην αναστροφή σε χρόνια παρασυμπαθητικοτονία σ’ αυτό το όργανο, πυροδοτώντας έτσι μια κρίση άσθματος. Ο Dew ερμηνεύει αυτή την αναστροφή σαν την προσπάθεια του οργανισμού να απαλλαγεί από την χρόνια σύσπαση. Κατά τη γνώμη του, η συγκράτηση των συναισθημάτων μέσω της μυϊκής θωράκισης στο στήθος, οδηγεί σ’ αυτή την παρασυμπαθητική "έκρηξη".
Σ’ αυτή την υπόθεση συνηγορεί το γεγονός ότι συχνά, το άσθμα αναπτύσσεται σταδιακά μόνο στη φάση χαλάρωσης (παρασυμπαθητικό) μετά από εξωτερικό στρες, όπως για παράδειγμα, μετά από φυσική δραστηριότητα (συμπαθητικό). Νοσοκόμες αναφέρουν επίσης ότι μια κρίση άσθματος σταματά όταν ο ασθενής ηρεμεί (παρασυμπαθητικό). Έτσι εδώ, η αυξημένη συμπαθητικοτονία ολόκληρου του οργανισμού πέρα από το φανταστικό "αποφασιστικό σημείο", προκαλεί μια αναστροφή του τρόπου με τον οποίο το ΑΝΣ επηρεάζει τις αναπνευστικές οδούς στο αντίθετό του, την χρόνια παρασυμπαθητικοτονία.
Κλινικά, δεν μπορεί να καθοριστεί με σιγουριά το κατά πόσο μια κρίση άσθματος αντιπροσωπεύει μια κυρίως συμπαθητική ή δευτερευόντως παρασυμπαθητική διαδικασία, όπως εξηγήθηκε παραπάνω, ή μια κυρίως χρόνια παρασυμπαθητικοτονική κατάσταση. Αλλά μπορούμε να πούμε με σιγουριά ότι το άσθμα είναι μια λειτουργία του περιορισμένου παλμού του οργανισμού που γίνεται φανερή κυρίως στην περιοχή του στήθους με τη μορφή χρόνιων παρασυμπαθητικών συμπτωμάτων [1].
Η παραδοσιακή θεραπεία δίνει έμφαση κατά βάση στην επιλογή και εφαρμογή φαρμακευτικής αγωγής. Επιπλέον, συστήνονται αντιφλεγμονώδη φάρμακα (κορτικοστεροειδή) σαν προφύλαξη κατά της ανάπτυξης κρίσεων άσθματος. Σε περίπτωση οξείας κρίσης, χρησιμοποιείται φαρμακευτική αγωγή που μιμείται τις συμπαθητικές επιδράσεις στους πνεύμονες, διαλύοντας έτσι την παρασυμπαθητικοτονία. Και πάλι, η αγωγή αντιμετωπίζει απλώς τα συμπτώματα.
Ψυχολογικοί παράγοντες
Η σχέση των ψυχολογικών στοιχείων στη γένεση του άσθματος αποτιμάται με ποικίλους τρόπους στη βιβλιογραφία. Ακόμα και το άσθμα που συνδέεται με την εργασία, συχνά εκδηλώνεται μόνο σε συνδυασμό με άλλα πιεστικά για την ψυχολογία στοιχεία. Σ’ αυτό το πλαίσιο, οι έρευνες που αφορούν την πειραματική πυροδότηση των κρίσεων άσθματος είναι ενδιαφέρουσες: 16 από τα 18 υποκείμενα ήταν ικανά να μάθουν να "παράγουν" μια κρίση άσθματος σε πολύ λίγο χρόνο [2]. Σύμφωνα μ’ αυτό, το άσθμα θα αποτελούσε μια καθαρά λειτουργική διαταραχή της αναπνοής.
Χαρακτηρολογικά γνωρίσματα των ασθματικών ασθενών
Η χαρακτηριολογική δομή του ασθματικού περιλαμβάνει μια ιδιαίτερη ευαισθησία στις μυρωδιές, καθώς και μειωμένη ανεκτικότητα για τη βρωμιά και την έλλειψη καθαριότητας του περιβάλλοντός του αλλά επίσης και για τη βρώμικη και διεφθαρμένη συμπεριφορά των ανθρώπων. Η διαμαρτυρία ενάντια σ’ αυτό το "άπρεπο" περιβάλλον, εκφράζεται μέσα από την κρίση άσθματος. Οι ασθματικοί έχουν μεγάλη επιθυμία για αγάπη και φροντίδα από τους άλλους αλλά δυσκολεύονται πάρα πολύ να αφεθούν. Η επιθετικότητα βιώνεται έντονα αλλά είναι δύσκολο να εκφραστεί: δεν μπορούν να αφήσουν το θυμό τους να ξεσπάσει.
Η αμφιθυμία μεταξύ της λαχτάρας για εγγύτητα από τη μία και της επιθετικότητας από την άλλη, έχει ερμηνευτεί ως "μια κραυγή για τη μητέρα" [3] αλλά επίσης ως "μια κραυγή ενάντια στη μητέρα" [4]. Η επιθυμία για επανένωση με το μητρικό αντικείμενο εκμηδενίζεται από το φόβο της απώλειας της ατομικότητας στη διαδικασία. Οι ασθενείς με άσθμα δυσκολεύονται να κρατήσουν την ισορροπία μεταξύ εγγύτητας και απόστασης.
Οι Dew και Baker περιγράφουν τη χαρακτηριολογική δομή του ασθματικού ως μια εξωτερική ηρεμία, επιφανειακό άγχος με υποκείμενο θυμό και τελικά βαθύ φόβο. Κατά την άποψη του Dew, πέρα από την καταστολή αυτών των συναισθημάτων, η θωράκιση στο στήθος εξυπηρετεί επίσης τη συγκράτηση της διέγερσης στο πάνω μέρος του σώματος, από φόβο μήπως αυτή μεταφερθεί στην πυελική χώρα και τα γεννητικά όργανα και ξυπνήσει σεξουαλικές αισθήσεις εκεί [5]. Το φούσκωμα του ασθματικού ίσως αντανακλά την αυξημένη απαίτησή του για κυριαρχία και η απεγνωσμένη προσπάθειά του να αναπνεύσει με θυμό αντανακλά την καταπιεσμένη επιθετικότητά του.
Τεχνικές της σωματικής ψυχοθεραπείας για τη βελτίωση της υγείας των ασθενών με άσθμα
Η αυξημένη θέση εισπνοής της θωρακικής κοιλότητας καθηλώνεται από μύες σε χρόνια ένταση, ειδικά τους μεσοπλεύριους μύες, τους μύες της πλάτης, τους δελτοειδείς και τους μύες του διαφράγματος. Η ενεργειακή ροή μέσα στο σώμα διακόπτεται, η ενέργεια αιχμαλωτίζεται στην θωρακική κοιλότητα. Αυτό ενισχύεται από μυϊκή ένταση στα γειτονικά τμήματα: αρκετή ένταση υπάρχει συνήθως στο λάρυγγα, πηγούνι και αυχένα από τη μία και στην περιοχή του διαφράγματος από την άλλη. Μπράτσα και χέρια είναι συχνά υπο-φορτισμένα ενεργειακά και δεν μπορούν να εκτελέσουν τα "φυσικά τους καθήκοντα να πιάνουν, να δίνουν και να παίρνουν" [6].
Για να αποκατασταθεί η βασική αναπνευστική διαταραχή του ασθματικού, μπορούμε να ξεκινήσουμε με τη διάλυση των μυϊκών μπλοκαρισμάτων στην περιοχή του θώρακα και να τον κινητοποιήσουμε ξανά μέσω της τεχνικής σύσπασης/χαλάρωσης όπως και με την υποστήριξη της εκπνοής. Αν όμως παραβλεφθεί η ένταση γύρω από το θώρακα, αυτό μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένο άγχος και να πυροδοτήσει μια κρίση. Γι’ αυτό, είναι ύψιστης σημασίας να συμπεριλάβουμε την περιβάλλουσα ένταση στη δουλειά, ιδιαίτερα στην περιοχή του αυχένα και του διαφράγματος.
Στη συνέχεια παραθέτουμε εν συντομία μερικές τεχνικές που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για περαιτέρω διάλυση της μυϊκής έντασης πάνω στην οποία βασίζεται το άσθμα. Μπορεί να δημιουργηθεί η εντύπωση ότι έχουμε να κάνουμε με κάποιο είδος καθαρά "μηχανικής" δουλειάς. Ωστόσο, η δομική δουλειά στα επιμέρους τμήματα του σώματος δεν είναι αυτός καθ’ αυτός ο στόχος αλλά εξυπηρετεί την αναζωογόνηση της ενεργειακής ροής ολόκληρου του οργανισμού – παλμός του ΑΝΣ. Αυτό συνήθως συνδέεται με τη βίωση και έκφραση βαθιών συναισθημάτων από τον ασθενή, τα οποία άλλοτε μπορούσε να συγκρατεί μέσω μυϊκής έντασης. Επομένως, η δομική δουλειά στη μυϊκή ένταση των επιμέρους τμημάτων και η λειτουργική δουλειά με την έννοια της υποστήριξης της αναπαράστασης των άλλοτε καταπιεσμένων συναισθημάτων, είναι στενά συνυφασμένες. Και οι δύο έχουν σαν κοινή βάση τη δουλειά πάνω στον παλμό του ΑΝΣ και αναλύονται ξεχωριστά μόνο για λόγους σαφήνειας.
Στην συναισθηματική πλευρά, όταν ξεκινά η θεραπεία είναι φανερό το επιφανειακό άγχος και ο φόβος του θυμού, ιδιαίτερα με τη μορφή αισθημάτων ενοχής. Αυτά τα συναισθήματα απεικονίζονται και στην έκφραση του προσώπου. Μπορούμε να τα επεξεργαστούμε, προτείνοντας στον ασθενή να υπερβάλλει μια συγκεκριμένη έκφραση του προσώπου, ειδικά ανοίγοντας τα μάτια και το στόμα του τελείως, όπως στον τρόμο.
Στην περιοχή πηγουνιού και αυχένα, το τρίξιμο των δοντιών και ο γεμάτος πείσμα, σκληρός αυχένας, βοηθούν την προσπάθεια του ασθενή να καταστείλει δυσάρεστα συναισθήματα. Για να χαλαρώσει μηχανικά την ένταση στο πηγούνι, ο θεραπευτής εκτός από την άμεση θεραπευτική επέμβαση στους μασητικούς μύες, μπορεί να παροτρύνει τον ασθενή να κάνει ασκήσεις δαγκώματος, π.χ. χρησιμοποιώντας μια πετσέτα.
Για τον αυχένα, μπορούμε πάλι να δουλέψουμε κατευθείαν με τους μύες, να χρησιμοποιήσουμε τεχνικές σύσπασης/χαλάρωσης και κούνημα του κεφαλιού όπως όταν λέμε "όχι". Η διάλυση της έντασης στον αυχένα και το πηγούνι, συχνά παράγει αυθόρμητα συναισθήματα οργής και θυμού. Ο ασθενής μαθαίνει να βελτιώνει το "δάγκωμά" του με την μεταφορική έννοια ή γίνεται πιο δηκτικός με τους άλλους ανθρώπους για κάποιο διάστημα.
Οι ασκήσεις με τη φωνή βοηθούν τον ασθενή να ανοίξει το λάρυγγα.
Η ένταση στην περιοχή ώμων-χεριών απελευθερώνεται με ασκήσεις δαγκώματος ή σφίξιμο με τα χέρια, μασάζ και τεχνικές σύσπασης/χαλάρωσης. Ο αυξημένος παλμός στην περιοχή του στόματος και αυχένα γίνεται αισθητός από τον ασθενή μέσω της βελτιωμένης ικανότητας να εκφράζει συναισθήματα, συμπεριλαμβανομένου του θυμού.
Αφού δουλέψουμε με το θώρακα, όπως εξηγείται παραπάνω, μπορεί να χαλαρώσει το διάφραγμα, με απευθείας μασάζ στις εσοχές του στα πλευρά και τεχνικές αναπνοής. Αυτό βοηθά την ενέργεια να ρέει όλο και περισσότερο από το πάνω μέρος του σώματος προς την πυελική χώρα.
Αν η βαθύτερη εκπνοή συνδυαστεί με φωνή καθώς ο ασθενής έχει το πηγούνι και τα μάτια ανοιχτά και με χτύπημα με τα χέρια ή σφίξιμο με τα χέρια, τότε μετά από κάποιο καιρό η μέχρι πρότινος καταπιεσμένη "κραυγή προς τη μητέρα" ή "κραυγή ενάντια στη μητέρα", θα εκφραστεί αυθόρμητα καθώς βιώνεται είτε οργή είτε βαθιά επιθυμία. Όταν, μετά από κάποιο καιρό, αυτό γίνεται χωρίς αισθήματα ενοχής, ο ασθενής αισθάνεται μεγάλη ανακούφιση. Επειδή ο παλμός του ΑΝΣ στο επίπεδο του θώρακα, έχει αναζωογονηθεί τόσο πολύ, από τις παραπάνω διαδικασίες, που η μετατροπή της χρόνιας συμπαθητικής υπερδιέγερσης σε χρόνια παρασυμπαθητικοτονία δεν μπορεί πια να συνεχιστεί, η συχνότητα των κρίσεων άσθματος θα έχει μειωθεί κατά πολύ μέχρι τότε.
Μέσα από τη δουλειά στο διάφραγμα και την αυξημένη ροή της ενέργειας στην πυελική χώρα, ο ασθενής έρχεται αντιμέτωπος με τις δυσκολίες του να βιώσει σεξουαλική ευχαρίστηση. Τα αναδυόμενα συναισθήματα ενεργοποιούν στον ασθενή το βαθύ άγχος της παράδοσης και μπορεί να πυροδοτήσουν κρίσεις άσθματος. Αυτό είναι μία ακόμα ένδειξη της αμφιθυμίας του ασθματικού μεταξύ της αναζήτησης για "συμβιωτική ένωση" από τη μία και του φόβου να χάσει την ατομικότητά του στην ένωση από την άλλη. Ο στόχος είναι να βρει την ισορροπία μεταξύ εγγύτητας και απόστασης, μεταξύ εξάρτησης και ελευθερίας και να πάρει την ευθύνη για τη διαμόρφωση της ζωής του.
Ο Reich περιέγραψε αυτό το μηχανισμό με το περιστατικό μιας ασθενούς του που είχε βαρύ βρογχικό άσθμα. "Το άσθμα εξαφανιζόταν με κάθε πρόοδο στην κολπική διέγερση και επέστρεφε με κάθε μετατόπιση της διέγερσης από τα γεννητικά όργανα στα αναπνευστικά όργανα" [7] Με την είσοδο της ευχάριστης διέγερσης στην πυελική χώρα, η αντίληψη του κέντρου βάρους του σώματος μετατοπίζεται κατά τη διάρκεια της θεραπείας. Η ενέργεια δεν συγκρατείται πλέον με τη μορφή μιας υπερ-φόρτισης στο πάνω μέρος του σώματος, όπου προκαλεί μια διαταραχή του παλμού, αλλά συγκεντρώνεται στο πραγματικό κέντρο του σώματος, κάτω από τον αφαλό. Αυτό συνοδεύεται από μια υποκειμενική αίσθηση μεγαλύτερης ηρεμίας και ισορροπίας, αυξημένη χαρά της ζωής και σεξουαλική ευαισθησία, όπως επίσης και από την εμφάνιση του αντανακλαστικού του οργασμού, όπως περιγράφεται από τον Reich, το οποίο υποδηλώνει ανεμπόδιστο παλμό ολόκληρου του οργανισμού στο επίπεδο του Αυτόνομου Νευρικού Συστήματος.
[5] Dew JoOrg6, Nr. 2, P. 189; Baker P. 1O3
[7] Reich Function of the Orgasm P. 135
Όροι και Προϋποθέσεις Αναδημοσίευσης Περιεχομένου
Συγγραφέας άρθρου: Παναγιώτα Δ. Κυπραίου Ψυχολόγος Υγείας (MSc) - Σωματική & Gestalt Ψυχοθεραπεύτρια (ECP) - Επόπτρια Σωματικής Ψυχοθεραπείας - Συντονίστρια Σχολών Γονέων https://www.psychotherapeia.net.gr
Πηγές
ADER, R.: Effects of Early Experience and Differential Housing on Behaviour and Susceptibility to Gastric Erosions in the Rat. J. Comp. Physiol. Psychol. 6O, 233, 1965
ALEXANDER, F.: Psychosomat. Medizin, De Gruyter Berlin 1951
BAKER, Elsworth F. Man in the Trap. New York: Avon, 1974
CANNON, Walter B.: The Wisdom of the Body. N.Y. Norton 1932W
DAVIS, Will: Points and Positions, Energie und Charakter 4/1991
DAVIS, Will: Arbeit mit dem Instroke, Ströme Rundbrief 2/1988
DEKKER, E. und GROEN, J.J.: Reproducible Psychogenic Attacks of Asthma Bronchiale. J. Psychosom. Res. 1,58,1956
DEW, Robert A.: The Biopathic Diathesis. Journal of Orgonomy 2-4, 6-8,1O,12
FORSSMANN, W.G. und HEYM,Chr.:Grundriß der Neuroanatomie. Springer 1975.
HEIKE S. Buhl, M.D.: AUTONOMIC NERVOUS SYSTEM AND ENERGETIC MEDICINE – Bioenergetic and Psychosomatic Causes for Health and Illness, 2001. http://www.orgone.org/articles/ax2001buhl-a.htm (ανακτήθηκε από το διαδίκτυο στις 30/5/2004).
HOLLWICH, Fritz: Augenheilkunde. Thieme Stuttgart 1979.
KELLEY, Charles: New Techniques in Vision Improvement. The Radix Institute Press.
LASSEK, H.: ZDN Bd. I 1. Halbbd. (Dokumentation der besonderen Therapierichtungen und natürlichen Heilweisen in Europa). VGM Lüneburg 1991.
LOWEN, Alexander: Bio-Energetik. rororo Tb. 1983
MITSCHERLICH, A.: Bemerkungen zum klinischärztlichen Allergieproblem. Hippokr. 21, 15,195O
NAVARRO, Frederico: Die sieben Stufen der Gesundheit, Bd. 1 und 2. Nexus 1986 und 1988.
NETTER Frank H.: The Ciba Collection of Medical Illustrations Vol 1, Ciba 1977
PIERRAKOS, J.: Core Energetik.Synthesis 1987
REICH, Wilhelm: The Bioelectrical Investigation of Sexuality and Anxiety; Farrar, Straus & Giroux, NY 1982.
REICH, Wilhelm: The Discovery of the Orgone, Vol. 1: The Function of the Orgasm, Farrar, Straus & Giroux, NY 1967.
REICH, Wilhelm: The Discovery of the Orgone, Vol. 2: The Cancer Biopathy.
SCHIFFTER, R.: Neurologie des vegetativen Systems. Springer 1985
SIEGENTHALER, W.: Klinische Pathophysiologie. Thieme Stuttgart N.Y. 1979
SCHMIDT, R.F. und THEWS,G.: Physiologie des Menschen. Springer 1977
UEXKÜLL, Th. v.: Lehrbuch der Psychosom. Med.. Urban u. Schwarzenberg, 1981
van MONTFRANS, G.A., et al.: Brit. Med. J. 1990, 300, 1368
WOLF, S. und Wolf, H.G.: An Experimental Study of Man and his Stomach (1943,1947) in: Human Gastric Function, Oxford Univ. Press London 2.Aufl.
