Η υπέρταση είναι από τις πιο συχνές ασθένειες στους ανθρώπους και είναι ιδιαίτερα εξαπλωμένη στις βιομηχανοποιημένες χώρες. Το ποσοστό μεγαλώνει όσο αυξάνει η ηλικία.
Συνήθως εμφανίζεται στην ηλικία 30-60. Ο αναμενόμενος χρόνος ζωής ενός ατόμου, σαφώς μειώνεται με την αύξηση της μέσης πίεσης αίματος που έχει.
Η υπέρταση ορίζεται από ρυθμούς πίεσης αίματος, πάνω από 165 mmHg για τη συστολική πίεση και πάνω από 95 mmHg για τη διαστολική πίεση (μετρώντας την πίεση που εξασκεί το αίμα πάνω στα αγγεία (αρτηριακή πίεση) κατά τη συστολή/διαστολή της καρδιάς). Συνήθως δεν προκαλεί υποκειμενικά παράπονα και συχνά ανιχνεύεται μόνο τυχαία κατά την επίσκεψη στο γιατρό. Όμως θεωρείται ως παράγοντας κινδύνου για καρδιαγγειακή νόσο, στεφανιαία νόσο, έμφραγμα μυοκαρδίου, καρδιακή προσβολή, συμφόρηση, εγκεφαλική αιμορραγία και αρτηριοσκλήρυνση και μπορεί να καταλήξει σε τύφλωση και νεφρική ανεπάρκεια.
Η αυξημένη πίεση, προκαλείται κυρίως από υψηλότερη αντίσταση των αιμοφόρων αγγείων στην άντληση αίματος που πρέπει να κάνει η καρδιά ή από μια αύξηση στον όγκο του αίματος.
Διακρίνουμε μεταξύ της πρωτεύουσας ή βασικής και δευτερεύουσας υπέρτασης: η αιτία της δευτερεύουσας υπέρτασης είναι κάποια υποκείμενη οργανική ασθένεια, π.χ. των νεφρών. Η πρωτεύουσα υπέρταση, ορίζεται μέσω του αποκλεισμού της δευτερεύουσας υπέρτασης, οπότε δεν υπάρχει ένας ξεχωριστός ορισμός γι’ αυτήν.
Αιτιολογικοί παράγοντες
Επειδή η ορθόδοξη ιατρική δεν γνωρίζει πώς πραγματικά προκύπτει η υπέρταση, έχει γίνει αρκετή έρευνα πάνω στις αιτίες. Κατά γενική συμφωνία, ο καθοριστικός παράγοντας της υπέρτασης είναι μια σύνθετη διαδικασία. Ακολουθεί μια μικρή σύνοψη των σχετικών ευρημάτων:
Γενετικοί παράγοντες
Η υπέρταση τείνει να είναι κληρονομική, αλλά οι γενετικοί παράγοντες δεν είναι αποκλειστικά υπεύθυνοι. Για παράδειγμα, σε μονοζυγωτικούς διδύμους, η υπέρταση και στους δύο εμφανίζεται μόνο στο 50% των περιπτώσεων.
Περιβάλλον
Οι περιβαλλοντολογικοί παράγοντες έχουν κάποια επίδραση στην υπέρταση, που είναι φανερή, για παράδειγμα, στη διανομή μεταξύ συζύγων. Αυτό αποκαλείται "ψυχολογική μετάδοση".
Διατροφή
Υπάρχει σίγουρη συσχέτιση μεταξύ της υπέρτασης και του υπερβολικού βάρους. Με το υπέρβαρο να αυξάνεται λόγω της βελτίωσης των συνθηκών ζωής, ο αριθμός των ανθρώπων που πάσχουν από υπέρταση έχει δείξει σταθερή αύξηση στη Γερμανία μετά τα χρόνια της πείνας 1994/45. Το αλάτι, ως παράγοντας κινδύνου σχετικός με τη διατροφή, είναι δευτερεύουσας σημασίας.
Κοινωνικοί παράγοντες
Το ποσοστό των υπερτασικών ασθενών στον πληθυσμό, αυξάνει όσο αυξάνει η ηλικία. Για πολύ καιρό, η υψηλότερη πίεση του αίματος θεωρούνταν φυσιολογική στη μεγάλη ηλικία. Αλλά τα αποτελέσματα έρευνας δείχνουν ότι εξαρτάται κατά κύριο λόγο από κοινωνικούς παράγοντες. Η υπέρταση είναι ένα είδος "ασθένειας προσαρμογής", που σημαίνει ότι η αυξημένη πίεση στη μεγάλη ηλικία, εμφανίζεται μόνο όταν αλλάξουν οι εξωτερικές συνθήκες ζωής και το άτομο που γερνά, αισθάνεται ότι δεν μπορεί να προσαρμοστεί σ’ αυτές τις αλλαγές, χάνοντας έτσι την οικολογική του θέση.
Στρες
Στο 80% του υγιούς πληθυσμού, το στρες δεν οδηγεί σε χρόνια υπέρταση. Όμως, σε υπερτασικούς ασθενείς, το στρες προκαλεί μια αύξηση στην πίεση του αίματος που είναι υψηλότερη και μεγαλύτερης διάρκειας απ’ ότι σε υγιή άτομα. Έτσι, θεωρείται ότι οι παραπάνω αιτίες, όπως και συναισθηματικοί παράγοντες, δημιουργούν μια βάση για την εμφάνιση της υπέρτασης, η οποία στη συνέχεια πυροδοτείται από πρόσθετο στρες.
Στα ζώα, δεν υπάρχει επιδημιολογική εμφάνιση υπέρτασης, παρά μόνο σε πειράματα που περιλαμβάνουν στρες ακινητοποίησης, ηλεκτροσόκ, ή σε γάτες που είχαν εκτεθεί στο γαύγισμα σκυλιών μέσα σ’ ένα κλουβί για μήνες. Αυτά τα πειράματα με ζώα, αποδεικνύουν την υπόθεση στρες.
Ένας άλλος πληθυσμός που δείχνει μικρή ευπάθεια στην υπέρταση, είναι οι μαύροι στις ιθαγενείς χώρες τους (ίσως ο τρόπος ζωής έχει χαμηλό στρες), ενώ οι μαύροι στη βόρεια περιοχή των Η.Π.Α. εμφανίζουν εξαιρετικά μεγάλη πίεση αίματος (ίσως το περιβάλλον είναι υψηλού στρες).
Παλμός του ΑΝΣ
Πρέπει να κάνουμε έναν διαχωρισμό ανάμεσα στη χρόνια συμπαθητικοτονία ή βιοπάθεια, ως τον προάγγελο μιας ασθένειας και αυτή καθ’ αυτή την εμφάνιση του συνδρόμου. Η υπέρταση είναι ένα πολύ καλό παράδειγμα γι’ αυτό.
Στο επίπεδο του ΑΝΣ, το στρες σημαίνει συμπαθητική διέγερση, με το σώμα να προετοιμάζεται για μάχη ή φυγή (fight or flight). Εκτός από τη χρόνια μυϊκή ένταση, η μη εκδήλωση της αναμενόμενης δράσης, προκαλεί επίσης μια χρόνια αύξηση της αντίστασης των αρτηριακών αγγείων. Σύμφωνα με τον Reich, αυτό ισοδυναμεί με μια βιοπάθεια: έχουμε μια "ετοιμότητα", που σε συνδυασμό με περιστασιακό στρες, μπορεί να οδηγήσει στις μεταβολές της πίεσης του αίματος που είναι μεγαλύτερες απ’ ότι σε υγιή άτομα, όπως αναφέρθηκε παραπάνω. Η βιοπάθεια, σαν βάση της ασθένειας, είναι επίσης η αιτία για την μεγάλη ποικιλία διακυμάνσεων της πίεσης του αίματος: χρόνια υπέρταση, ασταθής υπέρταση ή υπερτασικές κρίσεις.
Κάτω από την επιφάνεια – τη "μυϊκή θωράκιση", σύμφωνα με τον Reich – οι υπερτασικοί ασθενείς, παραμένουν πολύ ζωντανοί συναισθηματικά. Στον πυρήνα του, ο οργανισμός συνεχίζει να παράγει ενέργεια – δεν σταματά να λειτουργεί όπως στον καρκίνο. Και πάλι, μπορούμε να θεωρήσουμε την υπερτασική κρίση ως μια προσπάθεια του οργανισμού να ξεφύγει από τη λίμναση, ένα είδος εκφόρτισης προς τα μέσα, αντί να βιώνονται τα συναισθήματα ή η σεξουαλικότητα στον εξωτερικό κόσμο.
Πέρα απ’ αυτούς τους παράγοντες, διάφορες ορμόνες παίζουν επίσης κάποιο ρόλο στην αύξηση της πίεσης του αίματος.
Στην ορθόδοξη ιατρική, η υπέρταση αντιμετωπίζεται κυρίως με φαρμακευτική αγωγή. Χρησιμοποιούνται ουσίες που μπλοκάρουν τη συμπαθητική δραστηριότητα ή μειώνουν τον όγκο του αίματος και το φορτίο νατρίου ή διαστέλλουν τα αιμοφόρα αγγεία.
Η συμμόρφωση των ασθενών μ’ αυτή τη φαρμακευτική θεραπεία είναι συχνά μη ικανοποιητική, αφού δεν υπάρχουν υποκειμενικά συμπτώματα. Η φαρμακευτική θεραπεία μπορεί επίσης να είναι πολύ δύσκολη, λόγω της αστάθειας της πίεσης. Στην ιδανική κατάσταση, η φαρμακευτική αγωγή θα έπρεπε να δρα όταν αυξάνεται η αιματική πίεση, αλλά να μην μειώνει περαιτέρω την κανονική πίεση.
Πέρα από τη φαρμακευτική αγωγή, συστήνεται μείωση του στρες, φυσική δραστηριότητα, ειδική δίαιτα (ιδιαίτερα σε υπέρβαρους ασθενείς), αποχή από το τσιγάρο, αλκοόλ, καφέ και τσάι. Επίσης, όλο και περισσότερο χρησιμοποιούνται τεχνικές χαλάρωσης και ψυχοθεραπευτικές προσεγγίσεις. Ωστόσο, νεότερες μελέτες έδειξαν ότι οι τεχνικές χαλάρωσης από μόνες τους, δεν αρκούν για τη μείωση της αιματικής πίεσης: μετά από ένα χρόνο, μια ομάδα υπερτασικών ασθενών που είχαν ακολουθήσει διάφορες τεχνικές χαλάρωσης, δεν έδειξαν χαμηλότερες μετρήσεις πίεσης, σε σχέση με μια άλλη ομάδα ατόμων που είχαν συμβουλευτεί μόνο γιατρό. [1]
Χαρακτηρολογικά γνωρίσματα των υπερτασικών ασθενών
Η υπέρταση συναντάται σε διάφορες δομές προσωπικότητας. Όμως έχουν όλες ένα κοινό χαρακτηριστικό: την αδυναμία ελεύθερης έκφρασης επιθετικών συναισθημάτων. Η εξέγερση απέναντι στους γονείς ήταν σε χρόνια καταστολή και αναπτύχθηκε μια ισχυρή αίσθηση υπακοής. Κεντρική σημασία σ’ αυτή την περίπτωση έχουν τα αισθήματα ενοχής για τις επιθετικές παρορμήσεις και το πρόβλημα της αποδοχής από τους άλλους παρά τις επιθετικές επιθυμίες. Ο ανασταλμένος θυμός μπορεί να βρει διέξοδο σε εκρηκτικά ξεσπάσματα. Εξωτερικά, οι άνθρωποι που πάσχουν από υπέρταση, είναι συχνά "πολύ φυσιολογικοί", φαινομενικά καλά προσαρμοσμένοι, ήρεμοι, δραστήριοι, ευσυνείδητοι, σκληρά εργαζόμενοι, αξιόπιστοι, φιλικοί και τίμιοι. Πίσω απ’ αυτό, είναι ευαίσθητοι, ευάλωτοι, εξαρτημένοι και ασταθείς. Πίσω από τον τύπο του ειρηνοποιού, κρύβουν την ετοιμότητά τους για μάχη, Συχνά, δεν δείχνουν ούτε αισθάνονται καθόλου φόβο. Αυτό αποκαλείται μια "δομή προσωπείου".
Οι υπερτασικοί ασθενείς παρουσιάζουν έναν ασυνήθιστο αγώνα για επίτευξη, με μη ρεαλιστικές, πολύ υψηλές αξιώσεις, στοχεύουν ψηλά και βρίσκονται κάτω από μεγάλη πίεση. Η επίδοση συχνά γίνεται αντιληπτή ως καθήκον ή σαν μέσο για να κερδίσουν εκτίμηση. Η υπέρταση προέρχεται επίσης από "συγκρούσεις για την έκταση επικράτειας".
Η υπέρταση πυροδοτείται σε μικρότερο βαθμό, από περιστασιακή μεγάλη στεναχώρια. Συνήθως είναι από καθημερινές, επαναλαμβανόμενες απαιτήσεις, ανησυχίες, θλίψεις, άγχη και συγκρούσεις.
Τεχνικές που χρησιμοποιούνται στη σωματική ψυχοθεραπεία για να ασκηθεί μια επίδραση στο ΑΝΣ να ενισχυθεί η υγιής λειτουργία του οργανισμού
Σαν επακόλουθο του μπλοκαρίσματος της ψυχοσεξουαλικής ενέργειας, οι υπερτασικοί ασθενείς εμφανίζουν γενικά μια μετατόπιση της ενέργειας στο επάνω μέρος του σώματος. Βρίσκουμε μυϊκή θωράκιση στο θώρακα, με τη μορφή μιας κλειδωμένης στάσης εισπνοής και ρηχής αναπνοής, με το θώρακα να είναι υπο-κινητοποιημένος. Αυτό εξυπηρετεί την καταστολή του "ωρυόμενου θυμού, αβίαστου κλάματος, λυγμού, σπαραχτικής λαχτάρας" [2]. Αντί γι’ αυτά τα συναισθήματα, ο ασθενής συχνά αισθάνεται σκληρότητα και απροσιτότητα. Στη θεραπεία, κινητοποιείται ο θώρακας μέσω της βαθύτερης αναπνοής και της άμεσης θεραπευτικής επέμβασης στους μεσοπλεύριους μύες.
Λόγω της έντασης στην περιοχή του αυχένα, τα συναισθήματα δεν μπορούν εκφραστούν με ήχο, "καταπίνονται". Η ένταση του αυχένα, εμποδίζει την ενέργεια να κατακλύσει το κεφάλι. Οι ασκήσεις φωνής, το μασάζ και η προσεκτική διέγερση του αντανακλαστικού της αναγούλας, βοηθούν στη χαλάρωση αυτής της περιοχής.
Τα μπλοκαρίσματα στην κοιλιά, διάφραγμα και πυελική χώρα, αντιπροσωπεύουν μια προστασία ενάντια στα σεξουαλικά αισθήματα, όπως και στα αισθήματα παράδοσης, που μετατρέπονται σε θυμό στην υποκειμενική αντίληψη του ασθενή.
Στη θεραπεία, δουλεύουμε ξεκινώντας από την ένταση στο πηγούνι και το λάρυγγα και πηγαίνοντας προς τα βασικά μπλοκαρίσματα στο θώρακα. Τα μπλοκαρισμένα αισθήματα του θυμού, πόνου και λαχτάρας, ξαναβιώνονται. Μετά δουλεύουμε στην πυελική χώρα, φέρνοντας το φόβο της παράδοσης μέσα στη διαδικασία.
[1] van Montfrans, G.A., et al.: Brit. Med. J. 1990, 300, 1368
[2] Reich Charakteranalyse S. 378
Όροι και Προϋποθέσεις Αναδημοσίευσης Περιεχομένου
Συγγραφέας άρθρου: Παναγιώτα Δ. Κυπραίου Ψυχολόγος Υγείας (MSc) - Σωματική & Gestalt Ψυχοθεραπεύτρια (ECP) - Επόπτρια Σωματικής Ψυχοθεραπείας - Συντονίστρια Σχολών Γονέων https://www.psychotherapeia.net.gr
Πηγές
ADER, R.: Effects of Early Experience and Differential Housing on Behaviour and Susceptibility to Gastric Erosions in the Rat. J. Comp. Physiol. Psychol. 6O, 233, 1965
ALEXANDER, F.: Psychosomat. Medizin, De Gruyter Berlin 1951
BAKER, Elsworth F. Man in the Trap. New York: Avon, 1974
CANNON, Walter B.: The Wisdom of the Body. N.Y. Norton 1932W
DAVIS, Will: Points and Positions, Energie und Charakter 4/1991
DAVIS, Will: Arbeit mit dem Instroke, Ströme Rundbrief 2/1988
DEKKER, E. und GROEN, J.J.: Reproducible Psychogenic Attacks of Asthma Bronchiale. J. Psychosom. Res. 1,58,1956
DEW, Robert A.: The Biopathic Diathesis. Journal of Orgonomy 2-4, 6-8,1O,12
FORSSMANN, W.G. und HEYM,Chr.:Grundriß der Neuroanatomie. Springer 1975.
HEIKE S. Buhl, M.D.: AUTONOMIC NERVOUS SYSTEM AND ENERGETIC MEDICINE – Bioenergetic and Psychosomatic Causes for Health and Illness, 2001. http://www.orgone.org/articles/ax2001buhl-a.htm (ανακτήθηκε από το διαδίκτυο στις 30/5/2004).
HOLLWICH, Fritz: Augenheilkunde. Thieme Stuttgart 1979.
KELLEY, Charles: New Techniques in Vision Improvement. The Radix Institute Press.
LASSEK, H.: ZDN Bd. I 1. Halbbd. (Dokumentation der besonderen Therapierichtungen und natürlichen Heilweisen in Europa). VGM Lüneburg 1991.
LOWEN, Alexander: Bio-Energetik. rororo Tb. 1983
MITSCHERLICH, A.: Bemerkungen zum klinischärztlichen Allergieproblem. Hippokr. 21, 15,195O
NAVARRO, Frederico: Die sieben Stufen der Gesundheit, Bd. 1 und 2. Nexus 1986 und 1988.
NETTER Frank H.: The Ciba Collection of Medical Illustrations Vol 1, Ciba 1977
PIERRAKOS, J.: Core Energetik.Synthesis 1987
REICH, Wilhelm: The Bioelectrical Investigation of Sexuality and Anxiety; Farrar, Straus & Giroux, NY 1982.
REICH, Wilhelm: The Discovery of the Orgone, Vol. 1: The Function of the Orgasm, Farrar, Straus & Giroux, NY 1967.
REICH, Wilhelm: The Discovery of the Orgone, Vol. 2: The Cancer Biopathy.
SCHIFFTER, R.: Neurologie des vegetativen Systems. Springer 1985
SIEGENTHALER, W.: Klinische Pathophysiologie. Thieme Stuttgart N.Y. 1979
SCHMIDT, R.F. und THEWS,G.: Physiologie des Menschen. Springer 1977
UEXKÜLL, Th. v.: Lehrbuch der Psychosom. Med.. Urban u. Schwarzenberg, 1981
van MONTFRANS, G.A., et al.: Brit. Med. J. 1990, 300, 1368
WOLF, S. und Wolf, H.G.: An Experimental Study of Man and his Stomach (1943,1947) in: Human Gastric Function, Oxford Univ. Press London 2.Aufl.
