Το ΑΝΣ αποτελεί μέρος του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος (ΚΝΣ). Το ΚΝΣ αποτελείται βασικά από τρία τμήματα, των οποίων οι λειτουργίες έχουν στενή αλληλεπίδραση.
Το ένα τμήμα που αποκαλείται κινητικό νευρικό σύστημα, διαχειρίζεται την εκούσια κίνηση, την αντίδραση του μυϊκού συστήματος σε διάφορα ερεθίσματα από το περιβάλλον. Ένα άλλο τμήμα, που αποκαλείται αισθητηριακό νευρικό σύστημα, επεξεργάζεται τις πληροφορίες από τα αισθητήρια όργανα, όπως τα μάτια, η μύτη, η αίσθηση της αφής, στη συνειδητή αντίληψη.
Το τρίτο τμήμα, το ΑΝΣ, συντονίζει τις λειτουργίες των εσωτερικών οργάνων. Ξεκινά από το εγκεφαλικό στέλεχος και το νωτιαίο μυελό και περιλαμβάνει τα νεύρα που δραστηριοποιούν τους λείους μύες των εσωτερικών οργάνων, καρδιάς και αδένων. Οι ρυθμιστικοί κύκλοι του ΑΝΣ είναι στενά συνυφασμένοι με αυτούς των άλλων δύο τμημάτων, δημιουργώντας πολυάριθμες αλληλεξαρτήσεις μεταξύ των διαφορετικών συστημάτων.
Υπάρχουν δύο επιμέρους δομές στο ΑΝΣ, το Συμπαθητικό και το Παρασυμπαθητικό, που ξεκινούν από διαφορετικές περιοχές του εγκεφαλικού στελέχους και του νωτιαίου μυελού και επίσης ανταποκρίνονται σε διαφορετικές βιοχημικές ουσίες διαβιβαστών. Και οι δύο ρυθμίζουν τα εσωτερικά όργανα, διεγείροντας ή αναστέλλοντας τη δραστηριότητά τους με έναν συντονισμένο τρόπο.
Το ΑΝΣ, είναι δυνατόν ουσιαστικά να μην ελέγχεται συνειδητά και έτσι προκύπτει το όνομά του. Δεν μπορούμε συνειδητά να χειριστούμε τα εσωτερικά μας όργανα, όπως π.χ. να αλλάξουμε το χτύπο της καρδιάς σκόπιμα.
Η λειτουργία του Αυτόνομου Νευρικού Συστήματος
Τα περισσότερα εσωτερικά όργανα παίρνουν πληροφορίες από τα συμπαθητικά όπως και από τα παρασυμπαθητικά νεύρα. Και τα δύο μέρη του ΑΝΣ είναι ταυτόχρονα ενεργά, αλλά σε διαφορετικό βαθμό. Η συνδυασμένη τους επίδραση πάνω σε ένα όργανο είναι αντιθετική αλλά εξισορροπητικά ανταγωνιστική. Δηλαδή, η επικράτηση του ενός συστήματος, μπορεί να αναστείλει μια συγκεκριμένη λειτουργία, ενώ η επικράτηση του άλλου συστήματος μπορεί να διεγείρει την ίδια λειτουργία. Η αυξημένη δραστηριότητα σε ένα από τα δύο συστήματα, προκαλεί αναπόφευκτα τη μείωση της δραστηριότητας στο άλλο, αλλά χωρίς ποτέ να το αδρανοποιεί πλήρως. Έτσι, είναι αδύνατο ένα όργανο να είναι κάτω από μέγιστη συμπαθητική ή μέγιστη παρασυμπαθητική επίδραση ταυτόχρονα. Η μία μπορεί μόνο να επικρατεί εις βάρος της άλλης. Αυτό είναι ισοδύναμο με την αλληλεξάρτηση των καταστάσεων Yin και Yang στα όργανα, στην κινέζικη ιατρική.
Ας δούμε πιο κοντά τη δραστηριότητα του ΑΝΣ σε σχέση με τους λείους μύες κάποιων εσωτερικών οργάνων. Η συμπαθητική δραστηριοποίηση της καρδιάς, για παράδειγμα, επιφέρει μια αύξηση στη συχνότητα, ενώ η επικράτηση της παρασυμπαθητικής διέγερσης τη μειώνει. Αυτό το παράδειγμα δείχνει καθαρά ότι η καρδιά δεν μπορεί να διεγείρεται εξίσου από συμπαθητικές και παρασυμπαθητικές ώσεις, γιατί αυτό θα σήμαινε ότι θα έπρεπε να είναι γρήγορη και αργή ταυτόχρονα. Η συχνότητα αυξάνεται ή μειώνεται σύμφωνα με την επικράτηση της μιας ή της άλλης επίδρασης: οι εισροές και των δύο συστημάτων εξισορροπούνται μεταξύ τους.
Στα έντερα, η παρασυμπαθητική δραστηριοποίηση γίνεται αιτία να κινηθούν περισσότερο οι εντερικοί μύες και η συμπαθητική ενεργοποίηση επιβραδύνει τη δραστηριότητα τους. Οι βρογχικοί μύες συσπώνται με την παρασυμπαθητική διέγερση και χαλαρώνουν με τη συμπαθητική διέγερση. Στο μάτι, η συμπαθητική δραστηριότητα προκαλεί τη διαστολή της κόρης, στέλνοντας ώσεις στους αντίστοιχους εσωτερικούς μύες και η παρασυμπαθητική διέγερση προκαλεί τη συστολή της κόρης.
Έτσι, η λειτουργική κατάσταση ενός οργάνου που δραστηριοποιείται και συμπαθητικά και παρασυμπαθητικά, εξαρτάται πάντα από την εξισορρόπηση της δραστηριότητας μεταξύ των δύο. Ο καθοριστικός παράγοντας, ωστόσο, είναι η επικράτηση του στοιχείου της διέγερσης ή αναστολής του ΑΝΣ, αναφορικά μ’ αυτό το συγκεκριμένο όργανο.
Η επίδραση του ΑΝΣ στον οργανισμό γενικότερα
Μέχρι στιγμής, είδαμε τις επιδράσεις του ΑΝΣ σε επιμέρους όργανα. Μπορούμε όμως επίσης να χαρακτηρίσουμε έναν ολόκληρο οργανισμό σε σχέση με την συμπαθητική ή παρασυμπαθητική προδιάθεση. Εδώ, τα όργανα δεν εξετάζονται ξεχωριστά, αλλά στο σύνολό τους. Ανάλογα με τις ανάγκες του οργανισμού, ενεργοποιούνται μαζί, για να επιτευχθεί μια συγκεκριμένη αποστολή – συνεισφέρουν όλα για να εκπληρωθεί αυτή η απαίτηση.
Για παράδειγμα, όταν το σώμα εκτίθεται σε εξωτερικό στρες, πηγαίνει σε μια κατάσταση άμυνας που ενεργοποιεί στο μέγιστο το συμπαθητικό του σύστημα. Αυξάνει η αναπνοή, διευρύνονται οι κόρες και στα ζώα μπορούμε να παρατηρήσουμε επίσης ότι σηκώνονται οι τρίχες στο σβέρκο τους. Η πίεση του αίματος, η κυκλοφορία στους μύες και ο ρυθμός της καρδιάς αυξάνονται, ενώ η εντερική κυκλοφορία και κινητικότητα, μειώνονται. Εδώ τα πάντα συγκεντρώνονται προς τα έξω. Πυροδοτούμενος από αυτό το εξωτερικό ερέθισμα, ολόκληρος ο οργανισμός, μεταβαίνει σε μια κατάσταση συγκέντρωσης όλων των ενεργειών προς τα μέσα, προκειμένου να προετοιμαστεί για μάχη ή φυγή (αντίδραση "fight or flight"). Συστέλλεται και είναι σε μια συνολική κατάσταση έντασης. Ο W. Cannon την αποκαλεί "αντίδραση επείγουσας ανάγκης". Μπορεί να συμβεί για παράδειγμα, όταν έχεις μια διαφωνία με το αφεντικό σου. Σε τέτοιες καταστάσεις, το συμπαθητικό σύστημα ενεργοποιείται στο μέγιστο βαθμό.
Σε αντίθεση με την αμυντική συμπεριφορά, υπάρχει η συμπεριφορά της θρέψης. Μετά την απορρόφηση της τροφής, επικρατούν οι παρασυμπαθητικές ώσεις. Η προσοχή αποσύρεται από το περιβάλλον, νυστάζουμε, αυξάνεται η εντερική δραστηριότητα και το στομάχι με τα όργανα χώνεψης, παίρνουν περισσότερο αίμα. Η κυκλοφορία στους σκελετικούς μύες μειώνεται, όπως και η πίεση του αίματος και ο ρυθμός της καρδιάς, οι κόρες συστέλλονται. Εδώ ο οργανισμός δεν συστέλλεται αλλά διαστέλλεται ενεργειακά προς τα έξω και είναι σε μια κατάσταση χαλάρωσης. Από την άλλη πλευρά, η προσοχή είναι στραμμένη προς τα μέσα.
Η ραϊχική έννοια της υγείας
Ο Reich αναγνώρισε την κεντρική σημασία του ΑΝΣ σαν μέσο διασύνδεσης μεταξύ σωματικών και συναισθηματικών διαδικασιών και ως αγγελιαφόρο για τη συναισθηματική αντίληψη μέσω της ροής του αίματος. Το ΑΝΣ συνδέεται με περιοχές του φλοιού που αναπαριστούν το συναίσθημα μέσω συνδέσεων στο Κεντρικό Νευρικό Σύστημα (ΚΝΣ).
Ο ορισμός του Reich για την υγεία βασίζεται στην ικανότητα του όντος για ρυθμική ταλάντευση μεταξύ δύο καταστάσεων: την επαφή του με το περιβάλλον και την εστίαση στην εσωτερική κατάσταση της ύπαρξης. Ο Reich αποκαλεί αυτή τη βασική λειτουργία "παλμό του ζώντος οργανισμού". Δεν ορίζει την υγεία ως την απουσία συμπτωμάτων, ασθενειών ή βλαβών, αλλά ως συνάρτηση της συσχέτισης μεταξύ εσωτερικού και εξωτερικού κόσμου, την αέναα μεταβαλλόμενη παλμική αντιπαράθεση ενός οργανισμού με τον εαυτό του και με τον περιβάλλοντα κόσμο του. [2]
Η ταλάντευση ανάμεσα στις δύο καταστάσεις του ΑΝΣ, ασκεί επίσης μια σημαντική επίδραση πάνω στην ορμονική και συναισθηματική υγεία του σώματος. Μέσω της συστολής και της διαστολής των αιμοφόρων αγγείων, η συμπαθητική και παρασυμπαθητική δραστηριότητα έχει μεγάλη επίδραση στην κίνηση των υγρών και του πλάσματος μέσα στο σώμα, που για τον Reich είναι η βάση για την συναισθηματική αντίληψη. Η ροή των υγρών μπορεί να είναι είτε από το κέντρο προς τα έξω (διαστολή) είτε από την περιφέρεια προς τα μέσα (συστολή). Το αίσθημα της ευχαρίστησης είναι λειτουργικά ταυτόσημο με τον ανεμπόδιστο παλμό και το αίσθημα του άγχους είναι λειτουργικά ταυτόσημο με τον εξασθενημένο παλμό του ΑΝΣ.
Το ΑΝΣ είναι επίσης στενά συνυφασμένο με τη μυϊκή θωράκιση. Η χρόνια μυϊκή ένταση εμποδίζει τη ροή των σωματικών υγρών και ο εξασθενημένος παλμός του ΑΝΣ εκδηλώνεται στις χρόνιες μυϊκές εντάσεις.
Τα δύο συνεχώς αλληλεπιδρώντα συστήματα της συμπαθητικής και παρασυμπαθητικής δραστηριότητας, δεν μπορούν να διαχωριστούν λειτουργικά. Μόνο η συνεργασία τους καθιστά δυνατή μια αρμονική λειτουργία ολόκληρου του οργανισμού [3]. Η διαδικασία της ζωής πραγματοποιείται σε μια συνεχή εναλλαγή διαστολής και συστολής [4], δηλαδή παλμό.
"Αν αυτή η βιολογική κατάσταση διαταραχτεί προς τη μία ή την άλλη κατεύθυνση, δηλαδή αν είτε η λειτουργία της διαστολής είτε της συστολής επικρατεί, τότε είναι αναπόφευκτη η διαταραχή της βιολογικής ισορροπίας. Η μακροχρόνια παραμονή σε μια κατάσταση διαστολής είναι συνώνυμη της γενικότερης παρασυμπαθητικοτονίας. Αντίστροφα, η μακροχρόνια παραμονή σε μια κατάσταση αγχώδους συστολής, είναι συνώνυμη της συμπαθητικοτονίας" [5] Ο W. Cannon αποκαλεί την ισορροπία μεταξύ των δύο καταστάσεων "ομοιόσταση".
Σύμφωνα με τον Reich, η σωματική θεραπεία περιλαμβάνει δουλειά με το σωματικό και το ψυχολογικό σύστημα ταυτόχρονα. Οι συναισθηματικές ενέργειες απελευθερώνονται από τη χαρακτηριολογική και τη μυϊκή "θωράκιση".
[4] Reich Function of the Orgasm Σελ. 257
[5] Reich Function of the Orgasm Σελ. 264
Όροι και Προϋποθέσεις Αναδημοσίευσης Περιεχομένου
Συγγραφέας άρθρου: Παναγιώτα Δ. Κυπραίου Ψυχολόγος Υγείας (MSc) - Σωματική & Gestalt Ψυχοθεραπεύτρια (ECP) - Επόπτρια Σωματικής Ψυχοθεραπείας - Συντονίστρια Σχολών Γονέων https://www.psychotherapeia.net.gr
Πηγές
ADER, R.: Effects of Early Experience and Differential Housing on Behaviour and Susceptibility to Gastric Erosions in the Rat. J. Comp. Physiol. Psychol. 6O, 233, 1965
ALEXANDER, F.: Psychosomat. Medizin, De Gruyter Berlin 1951
BAKER, Elsworth F. Man in the Trap. New York: Avon, 1974
CANNON, Walter B.: The Wisdom of the Body. N.Y. Norton 1932W
DAVIS, Will: Points and Positions, Energie und Charakter 4/1991
DAVIS, Will: Arbeit mit dem Instroke, Ströme Rundbrief 2/1988
DEKKER, E. und GROEN, J.J.: Reproducible Psychogenic Attacks of Asthma Bronchiale. J. Psychosom. Res. 1,58,1956
DEW, Robert A.: The Biopathic Diathesis. Journal of Orgonomy 2-4, 6-8,1O,12
FORSSMANN, W.G. und HEYM,Chr.:Grundriß der Neuroanatomie. Springer 1975.
HEIKE S. Buhl, M.D.: AUTONOMIC NERVOUS SYSTEM AND ENERGETIC MEDICINE – Bioenergetic and Psychosomatic Causes for Health and Illness, 2001. http://www.orgone.org/articles/ax2001buhl-a.htm (ανακτήθηκε από το διαδίκτυο στις 30/5/2004).
HOLLWICH, Fritz: Augenheilkunde. Thieme Stuttgart 1979.
KELLEY, Charles: New Techniques in Vision Improvement. The Radix Institute Press.
LASSEK, H.: ZDN Bd. I 1. Halbbd. (Dokumentation der besonderen Therapierichtungen und natürlichen Heilweisen in Europa). VGM Lüneburg 1991.
LOWEN, Alexander: Bio-Energetik. rororo Tb. 1983
MITSCHERLICH, A.: Bemerkungen zum klinischärztlichen Allergieproblem. Hippokr. 21, 15,195O
NAVARRO, Frederico: Die sieben Stufen der Gesundheit, Bd. 1 und 2. Nexus 1986 und 1988.
NETTER Frank H.: The Ciba Collection of Medical Illustrations Vol 1, Ciba 1977
PIERRAKOS, J.: Core Energetik.Synthesis 1987
REICH, Wilhelm: The Bioelectrical Investigation of Sexuality and Anxiety; Farrar, Straus & Giroux, NY 1982.
REICH, Wilhelm: The Discovery of the Orgone, Vol. 1: The Function of the Orgasm, Farrar, Straus & Giroux, NY 1967.
REICH, Wilhelm: The Discovery of the Orgone, Vol. 2: The Cancer Biopathy.
SCHIFFTER, R.: Neurologie des vegetativen Systems. Springer 1985
SIEGENTHALER, W.: Klinische Pathophysiologie. Thieme Stuttgart N.Y. 1979
SCHMIDT, R.F. und THEWS,G.: Physiologie des Menschen. Springer 1977
UEXKÜLL, Th. v.: Lehrbuch der Psychosom. Med.. Urban u. Schwarzenberg, 1981
van MONTFRANS, G.A., et al.: Brit. Med. J. 1990, 300, 1368
WOLF, S. und Wolf, H.G.: An Experimental Study of Man and his Stomach (1943,1947) in: Human Gastric Function, Oxford Univ. Press London 2.Aufl.
