Οι ναρκισσιστικοί γονείς συχνά βλέπουν το παιδί τους ως προέκταση του εαυτού τους και ως εκ τούτου θεωρούν ότι το παιδί υπάρχει μόνο για να καλύψει τις δικές τους (εγωιστικές) ανάγκες. Αντί να το υποστηρίξουν στην εξέλιξή του ως αυτόνομο άτομο, ουσιαστικά χρησιμοποιούν το παιδί για να εκπληρώσουν τις δικές τους ανάγκες / φιλοδοξίες.

Η ναρκισσιστική ανατροφή των παιδιών μπορεί να περιλαμβάνει έλλειψη ενσυναίσθησης και ναρκισσιστική οργή, απρόβλεπτη και χαοτική συναισθηματική διάθεση, υπερβολικά επικριτική συμπεριφορά, οικονομική χειραγώγηση και κακοποίηση, μεγαλομανία και το να ζεις μέσα από το παιδί σου.

Στα μικρά παιδιά, ο ναρκισσιστικός γονέας γίνεται αντιληπτός ως απρόβλεπτος, θυμωμένος ή τρομακτικός. Λόγω αυτής της απρόβλεπτης κατάστασης και του χάους, το παιδί θα προσπαθήσει συχνά να αμβλύνει τις ασυνεπείς και ασταθείς διαθέσεις του γονέα. Αυτό συχνά μοιάζει με συνεξάρτηση, συμμόρφωση, τελειομανία και χειραγώγηση. Αλλά δυστυχώς, όσο και αν προσπαθήσει να προβλέψει τις διαθέσεις και τις κρίσεις του ναρκισσιστικού γονέα, το παιδί είναι ανίσχυρο μπροστά στο τόσο απρόβλεπτο. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε βαθιά ριζωμένη δυσαρέσκεια, κακία, πικρία και ντροπή και περαιτέρω ζητήματα ψυχικής υγείας.

Ο ναρκισσιστικός γονέας έχει ασταθή συναισθηματική διάθεση και «ακυρώνει» το παιδί με διάφορους τρόπους. Μπορεί να κάνει παθητική-επιθετική κριτική, αγενή σχόλια, gas-lighting και χειραγώγηση. Μπορεί εκδηλώνει ναρκισσιστική οργή που συνδυάζεται με φωνές / κραυγές / χτυπήματα και εξευτελισμό. Το παιδί αισθάνεται αβοήθητο, τρομαγμένο και απομονωμένο. Μπορεί επίσης να αρχίσει να αμφισβητεί τον εαυτό του και την πραγματικότητά του.

Ο ναρκισσιστικός γονέας δημιουργεί περιβάλλον ανασφάλειας στο παιδί μέσω χειραγώγησης και αβάσιμης κριτικής («Είσαι τόσο ανόητος! Γιατί δεν μπορείς να κάνεις τίποτα σωστά;»), κατηγορώντας συχνά το παιδί προκειμένου να εξωτερικεύσει τον δικό του πόνο. Το παιδί δεν αισθάνεται αγάπη ή δεσμό με τον γονέα και αμφισβητεί περαιτέρω τον εαυτό του και την πραγματικότητά του.

Οι ναρκισσιστικοί γονείς συνήθως είναι συναισθηματικά απόμακροι, αμελείς, ακόμη και κακοποιητικοί. Αυτό δημιουργεί ένα δύσκολο περιβάλλον για να μεγαλώσει κανείς. Τα παιδιά τέτοιων γονέων προσπαθούν συνεχώς, αλλά συχνά αποτυγχάνουν να ανταποκριθούν στις συνεχώς μεταβαλλόμενες προσδοκίες των γονιών. Τα παιδιά μπορεί να αρχίσουν να αντιλαμβάνονται ότι η αγάπη των γονιών τους υπάρχει υπό όρους, κάτι που οδηγεί σε προβλήματα αυτοεκτίμησης, άγχος, κατάθλιψη και μη υγιείς σχέσεις στην ενήλικη ζωή.

Ενδείξεις ναρκισσιστικής ανατροφής

Αγάπη υπό όρους και αυτοκατηγορία: Οι ναρκισσιστικοί γονείς δίνουν στα παιδιά τους αγάπη υπό όρους, η οποία τα οδηγεί στο να κατηγορούν τον εαυτό τους για τη γονική απογοήτευση, σε χαμηλότερη αυτοεκτίμηση και μειωμένη ψυχική ευημερία.

Gaslighting και παραμόρφωση της πραγματικότητας: Οι ναρκισσιστικοί γονείς χρησιμοποιούν το gaslighting διαστρεβλώνοντας την πραγματικότητα και καλλιεργώντας την αυτοαμφισβήτηση στα παιδιά τους, γεγονός που κάνει τα παιδιά να αμφισβητούν τα «λογικά» τους.

Εγωκεντρική εστίαση και αναζήτηση προσοχής: Οι ναρκισσιστικοί γονείς επικεντρώνουν μονίμως τις καταστάσεις στον εαυτό τους, αφήνοντας τα παιδιά τους να αισθάνονται ότι δεν έχουν ακουστεί και ότι τα έχουν αγνοήσει ακόμη και κατά τη διάρκεια προσωπικών ορόσημων.

Παραμέληση Συναισθημάτων και Αναγκών: Οι ναρκισσιστικοί γονείς δεν αφουγγράζονται τα συναισθήματα ή τις πραγματικές ανάγκες των παιδιών τους, γεγονός που τα οδηγεί σε αβεβαιότητα για την ταυτότητα και τις αποφάσεις τους στην ενήλικη ζωή.

Απρόβλεπτες τιμωρίες και μεταβαλλόμενες προσδοκίες: Οι ναρκισσιστικοί γονείς δεν ικανοποιούνται εύκολα από τη συμπεριφορά ή τις επιδόσεις του παιδιού και οι προσδοκίες τους ολοένα αυξάνονται. Έτσι το παιδί ζει με διαρκή φόβο και στρες μήπως δυσαρεστήσει τον ναρκισσιστικό γονέα και υποστεί άδικη τιμωρία.

Διαφύλαξη της εικόνας του γονέα: Οι ναρκισσιστικοί γονείς «αναθέτουν» στο παιδί τους την ευθύνη για τη διατήρηση της εικόνας τους και τα τιμωρούν για την αμαύρωσή της, γεγονός που προσθέτει στο παιδί επιπλέον στρες και συναισθηματική πίεση.

Βομβαρδισμός αγάπης και συναισθηματική αναταραχή: Οι ναρκισσιστικοί γονείς χρησιμοποιούν τον «βομβαρδισμό αγάπης» ως τακτική για να πλησιάσουν τα παιδιά που ακολουθείται από συναισθηματική παραμέληση ή κακοποίηση, προκαλώντας στα παιδιά σύγχυση και έναν κύκλο ελπίδας και απογοήτευσης.

Άρνηση του λάθους: Οι ναρκισσιστικοί γονείς σπάνια παραδέχονται το λάθος τους και έχουν την τάση να εκτρέπουν την ευθύνη. Αρνούνται να αναγνωρίσουν τα λάθη τους και αφήνουν τα παιδιά τους χωρίς υποστήριξη στην αναζήτηση λύσης.

Μοντελοποίηση τοξικών σχέσεων: Οι ναρκισσιστικοί γονείς παρέχουν πρότυπα μη υγιών σχέσεων μέσω της έλλειψης ενσυναίσθησης και της εκμετάλλευσης των άλλων, κάτι που επηρεάζει την αντίληψη των παιδιών για τις υγιείς σχέσεις.

Όροι και Προϋποθέσεις Αναδημοσίευσης Περιεχομένου

Συγγραφέας άρθρου: Παναγιώτα Δ. Κυπραίου Ψυχολόγος Υγείας (MSc) - Σωματική & Gestalt Ψυχοθεραπεύτρια (ECP) - Επόπτρια Σωματικής Ψυχοθεραπείας - Συντονίστρια Σχολών Γονέων  https://www.psychotherapeia.net.gr

Πηγές

Cramer, P. (2019). Narcissism and attachment. Journal of Nervous & Mental Disease, 207(2), 69–75. https://doi.org/10.1097/nmd.0000000000000919

Durak Batigun, A., & Imamoglu, A. H. (2020). The assessment of the relationship between narcissism, perceived parental rearing styles, and defense mechanisms. Dusunen Adam: The Journal of Psychiatry and Neurological Sciences, 33, 388-401 https://doi.org/10.14744/dajpns.2020.00107

Hart, C. M., Bush-Evans, R. D., Hepper, E. G., & Hickman, H. M. (2017). The children of narcissus: Insights into narcissists’ parenting styles. Personality and Individual Differences, 117, 249–254. https://doi-org.libservprd.bridgew.edu/10.1016/j.paid.2017.06

Horton, R. S. (2021). Parenthood, subjective well-being, and the moderating effects of parent narcissism. Journal of Individual Differences, 42(2), 57–63. https://doi- org.libservprd.bridgew.edu/10.1027/1614-0001/a000329

Miller, J. D., Back, M. D., Lynam, D. R., & Wright, A. G. C. (2021). Narcissism Today: What we Know and What we Need to Learn. Current Directions in Psychological Science, 30(6), 519–525. https://doi.org/10.1177/09637214211044109

Palumbo, Amy. (2023). Narcissistic Parenting and its Effects on Parenting Styles and Child Development. In BSU Honors Program Theses and Projects. Item 625. https://vc.bridgew.edu/honors_proj/ 625

Starbird, A. D., & Story, P. A. (2020). Consequences of childhood memories: Narcissism, malevolent, and benevolent childhood experiences. Child Abuse & Neglect, 108, 104656. https://doi.org/10.1016/j.chiabu.2020.104656